Is gás radaighníomhach é radón a thagann ó mheath úráiniam atá i láthair i ngach carraig agus ithir. Níl aon dath, blas ná boladh air agus ní féidir é a thomhas ach le brathadóirí speisialta. Amuigh faoin aer, ní fadhb é radón toisc go gcaolaíonn sé go tapa ina thiúchan neamhdhíobhálach. Mar sin féin, nuair a théann sé isteach i spás iata, amhail teach nó foirgneamh eile, is féidir leis carnadh uaireanta go leibhéil nach féidir glacadh leo.
Meathann radón chun cáithníní radaighníomhacha bídeacha a fhoirmiú a d’fhéadfadh dáileog radaíochta a bheith mar thoradh air nuair a ionanálaítear é a d’fhéadfadh damáiste a dhéanamh do chealla sa scamhóg agus an baol ailse scamhóg a mhéadú. In Éirinn, bíonn thart ar 350 cás d’ailse scamhóg gach bliain, a mbíonn baint acu le radón.
Is mó seans go mbeidh fadhb radóin ag tithe in áiteanna áirithe in Éirinn. Tugtar limistéir arda radóin orthu seo. Inseoidh léarscáil riosca radóin nuashonraithe na GCC duit an bhfuil do theach i Limistéar Ard Radóin. Taispeántar limistéir arda radóin le dath dearg.
Tá sé éasca tástáil a dhéanamh ar radón agus tá sé éasca na leibhéil radóin i do theach a laghdú. Is é 200 beicireil in aghaidh an mhéadair chiúbaigh (Bq/m3) an leibhéal tagartha náisiúnta le haghaidh radóin i dtithe. Go hidéalach, ba cheart go mbeadh leibhéil radóin faoi bhun an luacha sin ag gach teach. Má léiríonn tástáil radóin tiúchaintí radóin os cionn an luacha sin, moltar bearta feabhsúcháin chun na leibhéil radóin a laghdú.
De réir an dlí (Airteagal 66 d’Ionstraim Reachtúil Uimh. 30 2019) ceanglaítear ar fhostóirí atá lonnaithe i limistéir arda radóin a n-áitreabh a thástáil le haghaidh radóin. Is é 300 Bq/m3 an leibhéal inghlactha, nó an Leibhéal Tagartha, d’ionaid oibre in Éirinn. Más rud é, tar éis tomhas radóin a úsáid, go n-aimsítear tiúchaintí radóin atá os cionn an luacha sin, tá gá le bearta feabhsúcháin chun na leibhéil radóin a laghdú agus ní mór iad a chur i gcrích laistigh de 12 mhí. Seiceáil an bhfuil d’ionad oibre i limistéar ard radóin ar ár léarscáil Radóin in Ionaid Oibre.
Tuilleadh Eolais: Suíomh Gréasáin: www.radon.ie | Saorghlao: 1800 300 600 | Ríomhphost: radon@epa.ie.